De Molukse gemeenschappen van Amsterdam en mogelijk ook de rest van Nederland hebben sinds kort een thuishaven gevonden in een bijzonder pand van NV Zeedijk: Oudezijds Voorburgwal 136. De NV Zeedijk verwierf het pand in de zomer van 2018. De NV Zeedijk wilde met de aankoop, zoals iedereen van ons gewend is, iets toevoegen aan de buurt en de stad. De NV Zeedijk heeft het monumentale pand tot een voorbeeld kunnen laten restaureren en vergroenen onder de werknaam Green Light District. De aanwezigheid van de Molukse gemeenschap in dit pand is geen toeval. Het past bij de vorm van respect die de NV Zeedijk wil laten zien.
Malib
Obeth Pattipeilohy en Fabian Sapthu Saphtu zijn twee van de kwartiermakers in het pand. Deze nazaten van Molukkers, die in 1951 en 1962 vanuit de Indische eilandengroep naar Nederland zijn gekomen, organiseren hier allerlei Molukse activiteiten, zoals taallessen in het Moluks en Maleis, Molukse muziek en kunst. Binnenkort openen zij er ook de eerste Molukse bibliotheek van het land: Malib, wat staat voor Maluku Library.
Herdenking
Obeth Pattipeilohy en Fabian Saphtu voor Oudezijds Voorburgwal 136.
Het is het jaar van de herdenking. De eerste Molukkers kwamen namelijk 75 jaar geleden naar Nederland. Zij dachten dat hun verblijf hier tijdelijk zou zijn, maar inmiddels is er in Amsterdam een grote Molukse gemeenschap, de grootste van het land. De NV Zeedijk vindt ook dat het de hoogste tijd is om aandacht te vestigen op de relatie tussen de Molukkers en de hoofdstad.
“Wijzelf maken alweer tientallen jaren deel uit van het Amsterdamse verhaal. Maar de Molukken en de hoofdstad hebben ook een band die al bijna vierhonderd jaar oud is,” zegt Fabian Sapthu. “De VOC was actief op de Molukken als kolonisator. Ze hadden alleenheerschappij op specerijen en hebben daar eeuwenlang rijkdom aan kunnen onttrekken. Ze konden daardoor voor een groot deel Amsterdam bouwen. Het is dus hoog tijd dat het Molukse verhaal ook een eigen plekje in Amsterdam krijgt, want dat was er tot nu toe niet. Het heeft blijkbaar tijd nodig gehad om te wortelen en duidelijk te krijgen hoe wij onderdeel zijn van de stad.”
Levende bibliotheek
De bibliotheek met 5.000 boeken is daar een voorbeeld van. Obeth en Fabian zijn samen met andere vrijwilligers nog druk bezig met het uitpakken en inventariseren van alle dozen met boeken, die onlangs zijn aangekomen aan de Amsterdamse gracht. Ze komen uit een depot van museum Sophiahof, een museum in Den Haag over de culturele en historische erfenis van Nederlands-Indië. Er was interesse voor deze Molukse boeken; journalisten, studenten en anderen vroegen er regelmatig om voor artikelen en scripties. Dat was reden om ze naar Amsterdam te verhuizen en af te stoffen. Ze staan nu nog in dozen, maar zijn binnenkort beschikbaar. Obeth Pattipeilohy: “Maar ook die boeken geven een bepaald beeld. Voor 95 procent zijn het in het Nederlands geschreven boeken over de Molukken. Maar ook in andere talen, zoals bijvoorbeeld een boek van een Duitser, uit 1937. Deze Ad. E. Jensen was een half jaar op onze eilanden en heeft de ontstaansgeschiedenis beschreven. Dat boek wordt als een bijbel gezien, maar daar kun je vraagtekens bij plaatsen. Er is veel óver ons geschreven, terwijl de Molukken zelf een verteltraditie hebben. Onze eigen verhalen gingen van mond tot mond. Wij zeggen daarom: het boek is belangrijk, maar niet het allerbelangrijkste. Wij willen een levende bibliotheek en ook verhalen delen om het menselijke contact uit onze traditie te stimuleren.” Dat gaat dus ook gebeuren aan de Oudezijds Voorburgwal. Met gesprekken, workshops en masterclasses, maar ook met muziek en exposities.
Bijzonder aan het historische pand Oudezijds Voorburgwal 136 is de gevelsteen. Dit is een houtsnijwerk van admiraal Cornelis Tromp, een beroemde zeevaarder (1629 tot 1690). Het hout was behoorlijk verwaarloosd, maar is na een jaar onderhoud volledig in ere hersteld en teruggeplaatst boven de deur. Alleen wel met een belangrijke aanvulling. Namelijk een zwarte vlek bij het houtsnijwerk. Deze staat symbool voor de historische periode waarin niet enkel overwinningen maar ook onderdrukking, slavernij en armoede onderdeel waren van het bestaan. Deze gevelsteen schetst een completer beeld van die periode.
Veerkracht
Het tweetal ziet de 75 jaar niet als een jubileum, wel als een moment om te herdenken. “Wat wij vieren is veerkracht,” zeggen Fabian Sapthu en Obeth Pattipeipoly. “Als je je moet vestigen in een totaal onbekende omgeving, wordt je veerkracht aangesproken. Wij zijn hier geboren, maar onze ouders zijn hier op heel jonge leeftijd naartoe gekomen. Er zit een echo in van wat je nu veelvuldig in het nieuws ziet. Twee generaties geleden zat onze familie in zo’n situatie.”
Verbinding
Fabian Saphtu en Obeth Pattipeilohy voelen zich allebei Amsterdammer. Zij werken al zo’n dertig jaar samen in de reclame, maar zijn steeds meer bezig met hun eigen roots en vestigen meer de aandacht op de Molukse cultuur en gemeenschap. Het blad Marinjo, dat zij nu onder hun hoede hebben, is daar een voorbeeld van. Het eerstvolgende nummer is een speciale editie over Amsterdam, met portretten van Molukse Amsterdammers en hun relatie. Het is een goed voorbeeld van hoe zij hun cultuur willen delen en hoe verbinding met de samenleving centraal staat. “Daarom gaat Malib binnenkort ook rondleidingen door deze historische buurt organiseren, vanuit het Molukse perspectief. Om onze gezamenlijke geschiedenis, die al 400 jaar bestaat, te delen.”
Respect voor het verleden
De NV Zeedijk onderzoekt momenteel de mogelijkheden om MaLib definitief te vestigen in het gebouw. Op dit moment is er namelijk nog sprake van een tijdelijke huursituatie. De komst van Malib betekent dat een nieuwe doelgroep wordt aangetrokken naar de binnenstad van Amsterdam en nog belangrijker getuigt van het terechte respect voor het verleden zonder te vervallen in negativiteit of vingerwijzen. Amsterdam moet volgens de NV Zeedijk een tolerante en menselijke stad blijven met respect voor iedereen. We zijn de initiatiefnemers van Malib erkentelijk voor hun inspanningen om iedereen hieraan te herinneren.
De officiële opening van het pand en de bibliotheek vindt in het najaar plaats. Houd de website van de NV Zeedijk en Instagram in de gaten voor nieuws over Malib en hun activiteiten.
