Binnenstad Amsterdam

De Zeedijk is de straat waar Truus Oldenburg opgroeide, moeilijke jaren doorbracht en zich nog altijd thuis voelt. Dankzij een financiële bijdrage van NV Zeedijk kon zij in Kopenhagen de bekroning meemaken van de documentaire waarin zij is te zien. Een bijzonder moment voor een vrouw die nu anderen geeft wat zij zelf vaak miste: aandacht.

Applaus, een filmprijs en een zaal vol filmmensen. Truus Oldenburg voelt zich nog steeds een filmster. In Kopenhagen won de KRO-NCRV-documentaire ‘Van verslaving naar verlossing’ de Publieksprijs op filmfestival Belief on Screen. Hierin vertellen Truus en andere (ex)drugsverslaafden over hun leven. Met steun van NV Zeedijk reisden zij en enkele begeleiders naar Kopenhagen. Daar maakten zij de prijsuitreiking zelf mee.

Truus Oldenburg op de Zeedijk: “Ik ga vaak terug naar de Zeedijk. Ik hoop altijd iemand van vroeger tegen te komen.”

“Het was grandioos om daarbij te zijn,” vertelt Truus. “Al dat applaus en alle aandacht van die filmmensen. Heel onwerkelijk. Ik had nooit verwacht dat dit allemaal op mijn pad zou komen. Dat wij op dat moment daar waren, was echt de superhoofdprijs in mijn leven.”

Voor Truus (66) heeft dat moment extra betekenis. Ze noemt zichzelf ‘meisje van de Zeedijk’: de straat waar ze jarenlang werkte, leefde en rondzwierf. Van 1974 tot 1990 tippelde ze hier en was ze zwaar verslaafd aan drugs. In de documentaire vertelt zij hoe ze als veertienjarig meisje uit Beverwijk van huis wegliep en door haar vriendje achter een raam op de Wallen werd gezet. Haar verhaal laat zien welke persoonlijke geschiedenis achter een vertrouwde straat kan schuilgaan.

De Zeedijk voelt nog altijd als thuis

“Dat vriendje zei dat we geld moesten hebben en dat ik dat moest verdienen. Hij bracht me naar een raam op de Gelderse Kade en zei dat ik 50 gulden moest vragen.” Zo begon het. “Deze buurt is mijn thuis geworden. Het voelt nog altijd als thuiskomen. Hier ben ik opgegroeid en de Zeedijk heeft me gevormd tot wie ik ben. Ik haat niemand; alles heeft een reden. Daarom oordeel ik ook niet over mensen. Niemand is perfect. Maar ik begrijp nog steeds niet hoe die man van die hoerenkast niet zag dat ik een verdwaald meisje was en veel te jong om daar te zitten. Ik was veertien! Dat gaat er bij mij niet in. En ik zie het nu weer gebeuren. Ik zie allemaal Truusjes die in hetzelfde leven belanden als ik.”

Truus vertelt dat ze opgroeide in een gezin waar ze weinig liefde en houvast vond. “Op mijn elfde werd ik seksueel misbruikt door iemand uit de nabije omgeving,” vertelt ze. Die vroege ervaringen tekenden haar leven. Toch wil ze haar verleden niet alleen vanuit boosheid bekijken. “Ik ben niet haatdragend; degene die dat deed was ook beschadigd. Net als mijn moeder, die uit een incestfamilie kwam.”

Een leven in de greep van verslaving

Op de Wallen raakte Truus verslaafd aan heroïne en basecoke. De verslaving beheerste haar leven van haar veertiende tot haar vijfendertigste. “Ik was zwaar verslaafd, woog uiteindelijk nauwelijks 45 kilo en deed alles voor drugs.” Ze noemt het jaren waarin ze niet werkelijk leefde, maar verdoofd was. Ze gebruikte een andere naam, Evelien Zeeuw, en maakte geweld en gevaarlijke situaties mee. Dat verleden is onderdeel van haar verhaal, maar bepaalt niet langer wie zij vandaag is.

De weg naar herstel

Haar herinneringen heeft ze opgetekend in haar boekje ‘Meisje van de Zeedijk. Overlever van de heroïne-epidemie’. Hoewel ze haar verleden een plek heeft gegeven, blijft ze kritisch op wat ze in de buurt ziet. Volgens Truus is er nog steeds te weinig aandacht voor de problemen rond drugsgebruik en dealers. “Natuurlijk zie ik dat de Zeedijk mooier is geworden. Maar daar gaat het niet alleen maar om. Er wordt nog steeds weggekeken, net als vroeger. Ik zeg wel eens tegen de wijkagent: ‘Moeilijk hè, dat dweilen met de kraan open.’” Vanuit haar eigen ervaringen pleit zij voor strengere eisen aan drugsgebruikers en dealers. “Drie weken in een afkickkliniek doet niets. Ik ben ook afgekickt. Eerst cold-turkey in de gevangenis. Daarna heb ik 22 maanden in afkickkliniek De Hoge Sluis gezeten en ik kan je vertellen dat het leven een stuk beter is zonder verslaving. Het afkicken was niet makkelijk en ze waren ontzettend streng. Maar met reden.” Op het sterfbed van haar moeder beloofde ze dat ze het nooit meer zou doen. Ze hield woord. “Mijn ouders hebben veel met mij meegemaakt. Ik had geen fijne jeugd, maar ze hebben mij nooit laten vallen en zijn uiteindelijk mijn redding geweest. Zij reikten hun hand naar mij uit.” Haar vader heeft haar naar de afkickkliniek gebracht.

Aandacht voor Truusjes van nu

Juist omdat ze weet hoe het is om niet gezien te worden, zoekt Truus nu contact met meisjes die haar aan zichzelf van vroeger doen denken. Ze maakt een praatje en geeft een knuffel. Ook is ze vrijwilliger bij Belangenvereniging Druggebruikers MDHG en bij Walk of Life, een organisatie die verhalen van eenzame mensen deelt. “Ik bied deze mensen een luisterend oor. Ik geef ze wat ik zelf altijd heb gemist: aandacht. Het gaat niet om geld in het leven. Het gaat erom dat iemand belangstelling heeft voor jouw zijn.

Truus Oldenburg bij haar scootmobiel op de Nieuwmarkt.

Karma komt gewoon op je pad. Als je goed doet, krijg je goed terug. Alle narigheid en ellende heb ik overleefd en ik ben er nog. Ik heb wel PTSS en de ziekte van Ménière. Dat komt waarschijnlijk doordat ik mezelf jarenlang heb verwaarloosd en vaak ben mishandeld door pooiers.”

Inmiddels woont ze al dertig jaar in Amsterdam-Oost. “Ik ga vaak terug naar de Zeedijk. Ik hoop altijd iemand van vroeger tegen te komen, ook al heb ik geen contact meer met mensen uit die tijd. Toch vraag me af hoe het met ze zou gaan. Het waren toch mijn vrienden. Ik kom nooit iemand tegen. Van enkele mensen weet ik dat ze zijn overleden. Maar ik loop hier nog. Wel als een totaal ander persoon. Als mezelf.”

Met de bijdrage aan haar reis naar Kopenhagen ondersteunde NV Zeedijk een bijzonder moment in het leven van iemand die nauw met de straat verbonden is. Truus’ verhaal geeft de geschiedenis van de Zeedijk een gezicht. Het herinnert eraan dat aandacht voor de buurt ook aandacht voor mensen betekent. Wie haar beter wil leren kennen, kan de documentaire ‘Van verslaving naar verlossing’ online bekijken.

Ook van Truus Oldenburg: het boekje ‘Meisje van de Zeedijk. Overlever van de heroïne-epidemie’. Voor 15 euro te bestellen via de mail: g.oldenburg@chello.nl

Op YouTube: ‘Mijn eerste jaar in Amsterdam – Meisje van de Zeedijk’.