geschiedenis

Gepubliceerd in het Parool op 23 september 2025 | Mohammed Guellaï.
Amsterdams kunstwerk werpt kritische blik op zeevaarder Cornelis Tromp: ‘Ik heb nu het gevoel dat ik er ook mag zijn’

Op de Oudezijds Voorburgwal hangt sinds kort een kunstwerk dat een deel van een gevelsteen met zeevaarder Cornelis Tromp bedekt. De kunstenaar hoopt dat voorbijgangers kritischer gaan kijken naar de rol van de controversiële admiraal in de Nederlandse geschiedenis. ‘We veranderen het perspectief.’

De gevelsteen van zeevaarder Cornelis Tromp gaat nu deels schuil achter een kunstwerk. Bron Nova den Hartog.

Lange tijd toonde de gevelsteen aan de Oudezijds Voorburgwal 136 een trotse Cornelis Tromp, de zeevaarder en admiraal die in de zeventiende eeuw opperbevelhebber werd van de Nederlandse vloot. Hij staat afgebeeld als een trotse en welvarende man; naast hem staat een zwart jongetje dat hem bewonderend aankijkt.
Maar sinds vorige week verstoort een zwarte ‘blinde vlek’ het zicht op de gevelsteen aan het pand in Amsterdam-Centrum. De vlek is een kunstwerk van Jerrold Saija. Met het werk wil de kunstenaar een nieuw perspectief bieden op de bekende zeevaarder. “Met mijn kunstwerk zoek ik naar interactie met publiek. Zij moeten letterlijk hun perspectief veranderen om de gevelsteen te kunnen zien.”
De vlek heeft de vorm van de handtekening van Cornelis Tromp. Deze handtekening komt uit brieven die zijn teruggevonden in het Nationaal Archief. Van een afstand is de gevelsteen nog steeds zonder problemen te zien.

Koloniale geschiedenis van Amsterdam
De Oudezijds Voorburgwal 136 is een voormalige handelslocatie die een centrale rol speelde in de koloniale geschiedenis van Amsterdam. In de directe omgeving werd handel gedreven, die deels afhankelijk was van slavernij en koloniale exploitatie. Volgens Janny Alberts, directeur van NV Zeedijk, pandeigenaar én initiatiefnemer van het kunstwerk, is het pand daarom een passende plek om aandacht te vragen voor de keerzijdes van die periode.
Saija: “Het werk herinnert ons aan de schaduwen die altijd aan macht zijn verbonden en aan de verantwoordelijkheid om die onder ogen te zien.”
Het kunstwerk is onderdeel van een breder project waarin erfgoed wordt aangevuld met inclusieve verhalen, zegt Alberts. “We wilden de gevelsteen aanvullen met iets wat ons laat nadenken over de geschiedenis en een dialoog stimuleert.”
Ze benaderde daarvoor verschillende kunstenaars. “Tijdens de onthulling van het kunstwerk zei iemand vorige week: ‘Ik heb nu het gevoel dat ik er ook mag zijn.’ Dat is wat kunst kan doen.”

Van J.P. Coenschool naar Indische Buurt School
Het kunstwerk op de gevelsteen van Cornelis Tromp sluit aan bij bredere maatschappelijke debatten over hoe Nederland omgaat met historische figuren uit het koloniale verleden. Steeds meer scholen en instellingen nemen afstand van namen die zijn verbonden met hoofdrolspelers uit de koloniale geschiedenis.
Zo besloot de Michiel de Ruyterschool in Amstelveen recent haar naam te veranderen, omdat de associatie met de zeventiende-eeuwse admiraal niet meer past bij de inclusieve identiteit van de school. In 2018 veranderde de J.P. Coenschool in Amsterdam-Oost haar naam naar De Indische Buurt School vanwege de omstreden rol die Coen in de koloniale geschiedenis speelde.
Op verzoek van de gemeenteraad maakte burgemeester Halsema in een toespraak tijdens de Nationale Herdenking Nederlands Slavernijverleden in 2021 officiële excuses voor de belangrijke rol die de stad en haar bestuurders hadden in de handel in mensen.

Het kunstwerk op de Oudezijds Voorburgwal is nu nog een testopstelling. Alberts wacht op bericht van de gemeente Amsterdam of het werk permanent mag blijven.

Lees het artikel hier: Artikel Parool