Wat een feest was het afgelopen maandag op de Zeedijk. De straat barstte bijna uit zijn voegen. Buurtbewoners, ondernemers en bezoekers kwamen samen voor een dag vol muziek, optredens en vooral heel veel prachtig uitgedoste mensen. Als nieuwe directeur van NV Zeedijk had Thomas van Bergen de eer om Hartjesdag dit jaar officieel te openen. NV Zeedijk ondersteunt Hartjesdag namelijk al jarenlang en doet dat met overtuiging. Want Hartjesdag is inmiddels veel meer dan een vrolijk verkleedfeest. Het is een viering van vrijheid, diversiteit en saamhorigheid. En precies die combinatie past zo goed bij de Zeedijk.
Van hertenjacht naar hoge hakken
Dat Hartjesdag ooit begon met een hertenjacht, zou je vandaag misschien niet direct verwachten. De geschiedenis van het feest gaat namelijk terug tot de Middeleeuwen. Op de derde maandag van augustus mochten gewone mensen in de bossen en duinen rond Haarlem een dag lang op herten en konijnen jagen. De buit werd vervolgens aan het spit geregen en onder het genot van bier, zang en dans opgegeten. De dag werd bekend als ‘Hertjesdag’. In de eeuwen daarna veranderde het feest langzaam van karakter. De jacht verdween naar de achtergrond en Hertjesdag – later verbasterd tot Hartjesdag – groeide uit tot een uitbundig volksfeest. 
In verschillende Amsterdamse volksbuurten ontstonden nieuwe tradities. Eén daarvan kennen we vandaag nog goed: het omdraaien van de rollen. Mannen trokken vrouwenkleding aan, vrouwen mannenkleding en iedereen kon voor één dag iemand anders zijn. Met muziek, dans en feest op straat groeide Hartjesdag uit tot wat ook wel het ‘Carnaval van het Noorden’ werd genoemd.
Een feest dat niet klein te krijgen is
Aan die uitbundigheid kwam in de twintigste eeuw langzaam een einde. De overheid trad steeds strenger op vanwege overlast en brandgevaar. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Hartjesdag verboden en ook na de oorlog lukte het niet om de traditie blijvend terug te brengen. Tot 1997. Toen besloten Buurtvereniging Zeedijk en NV Zeedijk gezamenlijk om Hartjesdag nieuw leven in te blazen. De Zeedijk had moeilijke jaren achter de rug en was bezig aan een indrukwekkende wederopstanding. Het feest werd onderdeel van die nieuwe energie: een moment waarop de buurt zichzelf weer van haar kleurrijkste en vrolijkste kant kon laten zien. En misschien is dat wel precies waarom Hartjesdag zo goed bij de Zeedijk past.
Diversiteit is het DNA van de Zeedijk
De Zeedijk barstte afgelopen maandag op Hartjesdag bijna uit zijn voegen.
De Zeedijk is al eeuwenlang een plek waar verschillende werelden samenkomen. Bewoners en bezoekers, oud en nieuw, verschillende culturen en natuurlijk de queer gemeenschap. Hier is ruimte voor mensen die graag binnen de lijntjes kleuren, maar zeker ook voor mensen die daar liever een paar meter buiten stappen. Dat maakt de oude traditie van het omdraaien van rollen misschien wel verrassend actueel. De queergemeenschap heeft Hartjesdag in de loop der jaren stevig omarmd. Tegelijkertijd is het nadrukkelijk een buurtfeest gebleven. De buurtbrunch, de optredens en de kleurrijke optocht brengen bewoners, ondernemers en bezoekers ieder jaar opnieuw samen.
Juist die combinatie maakt het feest bijzonder: Hartjesdag is uitbundig én verbindend. Een feest met een eeuwenoude geschiedenis dat zich steeds opnieuw weet uit te vinden. En dat zagen we afgelopen maandag weer urenlang in volle glorie aan ons voorbijtrekken.
Levend Amsterdams erfgoed
Hartjesdag omstreeks 1900. Olieverf op doek , door Johan Brakensiek (1858-1940)
Amsterdam Museum.
Voor NV Zeedijk is Hartjesdag dan ook meer dan een evenement. Het is levend Amsterdams erfgoed. Een traditie die laat zien dat een buurt niet alleen wordt gevormd door monumentale panden, straten en gevels, maar vooral door de mensen die er wonen, werken, ondernemen en samen feestvieren. Daarom is NV Zeedijk er trots op Hartjesdag te ondersteunen. Investeren in de binnenstad betekent wat ons betreft namelijk óók investeren in de gemeenschap, de tradities en de bijzondere cultuur, die de Zeedijk haar eigen karakter geven. Hartjesdag bewijst bovendien dat tradities niet hetzelfde hoeven te blijven om waardevol te zijn. Soms moet je ze juist blijven veranderen om ze levend te houden. De hertenjacht zijn we gelukkig al lang voorbij. De hoge hakken, muziek en uitbundige uitdossingen mogen wat ons betreft nog heel lang blijven.
Op naar de derde maandag van augustus 2027!
