Van 12 tot 14 december zal er in ons pand aan de Oudezijds Voorburgwal 136 een pop-up plaatsvinden. LOOM – praktijk voor culturele transformatie presenteert met een pop-up tentoonstelling voorstellen van vier Amsterdamse architectenbureaus voor het invullen van ongebruikte restruimte in de historische binnenstad. Met dit Opwallen-project, ondersteund door de gemeente Amsterdam, tonen de initiatiefnemers aan dat er in het Wallengebied ruimte is om 100 compacte woningen te realiseren en hoogwaardige voorzieningen toe te voegen.
Het drukke Wallengebied zit vol gaten, letterlijk. Op tientallen plekken in de buurt ligt boven bestaande één- of tweelaagse bebouwing ruimte te wachten: ruimte voor broodnodige betaalbare woningen, ruimte voor culturele vernieuwing en ruimte voor een nieuwe generatie om hun idealen en dromen een plek te geven in de stad. “Met het Opwallen-project willen we die restruimte aanwenden om door middel van nieuwe architectuur en sociaal-ecologische verdichting een hedendaagse laag toe te voegen aan de Amsterdamse binnenstad”, aldus de initiatiefnemers.
Opwallen
Opwallen is een initiatief van Loom | praktijk voor culturele trasformatie, een collectief van curatoren, critici en onderzoekers dat al jaren actief is op de Wallen en de vaak verscholen gaten in beeld bracht. Vanuit hun ervaring met stedelijke verbeelding en maatschappelijke transities zagen zij in de ‘tussenruimtes’ een kans om de stad op microniveau te vernieuwen door voort te bouwen op de bestaande bebouwing. Het dagelijks bestuur van Stadsdeel Centrum, waaronder de Wallen valt, ondersteunt het project vanuit het programma Aanpak Binnenstad.
Zo stelt Lotte Terwel, stadsdeelbestuurder in Centrum: “We werden gelijk enthousiast over dit idee omdat het heel goed past bij onze ambitie om de onbenutte ruimte in de historische binnenstad beter te gebruiken. Ook in het oude stadshart is meer mogelijk dan je denkt.” Amélie Strens, stadsdeelvoorzitter in Centrum vult aan: “Het project sluit heel goed aan bij programma Aanpak Binnenstad, waarin we ook voor de Wallen de ambitie hebben om ruimte toe te voegen voor innovatieve manieren van wonen, werken en samenleven.”
Ruimte voor 100 nieuwe woningen
In de eerste fase van het Opwallen-project zijn 26 onbenutte gaten in kaart gebracht, die opgeteld circa 4.200 m² aan ontwikkelruimte opleveren, genoeg om bijvoorbeeld 100 compacte woningen te realiseren. De meeste gaten zijn ontstaan door verval of sloop, maar blijken uitstekend geschikt voor herontwikkeling door middel van onder andere optoppen. Recente voorbeelden elders tonen aan dat dergelijke restplekken zich goed lenen voor innovatieve, kleinschalige toevoegingen. De transformatie van deze gaten is niet eenvoudig en vraagt om creativiteit, lef en samenwerking. Maar het loont de moeite: het biedt nieuwe generaties de ruimte om zich de historische stad eigen te maken en mee de toekomst in te nemen.
Onderzoek en ontwerpoefeningen
In het najaar van 2025 hebben vier geselecteerde Amsterdamse ontwerpbureaus (Bureau LADA, HOH Architecten, Studio Ard Hoksbergen en Studio Anna Torres + Studio Ventura) zich gebogen over een mogelijke invulling van de gaten. Hun voorstellen en verbeeldingen bieden een even creatief als realistisch spectrum aan ideeën. Ze vormen inspiratie voor de invulling van specifieke gaten, maar bieden ook concrete ontwerpoplossingen en technische en financiële mogelijkheden die meerdere gaten tot leven kunnen wekken. De vier voorstellen zijn nog geen bouwklare plannen, maar bieden een handreiking naar het brede scala aan pandeigenaren en vormen een uitnodiging voor alle betrokkenen en geïnteresseerden om samen te bouwen aan de toekomst van de buurt, gat voor gat.
Tentoonstelling en publicatie
Van 12 tot 14 december presenteert Loom het onderzoek en de ontwerp- en ontwikkelmodellen van de vier Amsterdamse ontwerpbureaus met een pop-up tentoonstelling in het Wallengebied. Het hele weekend is de tentoonstelling de context voor gesprekken met buurtbewoners, pandeigenaren, ambtenaren, ontwerpers en politici om samen na te denken over de toekomst van de buurt. Ook wordt tijdens de opening op vrijdag 12 december een bijbehorende publicatie gelanceerd.
De opening is op vrijdag 12 december van 17:00u tot 19:00u.
Op zaterdag 13 en zondag 14 december is de tentoonstelling te bezoeken van 11:00u tot 17:00u.
Adres: Oudezijds Voorburgwal 136, Amsterdam.
De vier voorstellen die in de tentoonstelling worden onthuld
Bureau LADA laat zien hoe slimme microwoningen binnen een klein bouwkavel ruimte creëren voor gedeelde voorzieningen voor buurtgemeenschappen. Better Living Puzzle combineert architectonische vernuftigheid op de vierkante centimeter met collectieve weelde. Het voorstel toont dat luxe voorzieningen het best haalbaar zijn voor zoveel mogelijk mensen als ze worden gedeeld. Hoeveel ruimte heb je echt nodig en wat kan er allemaal ontstaan als je je private woonruimte verkleint?
HOH Architecten plaatst gewaagde nieuwbouw iets naar achteren op de kavel. Hierdoor blijft het straatbeeld ongewijzigd en ontstaat een voorhof voor stedelijke ademruimte of ander gebruik op de grens van straat en gebouw. Door het terugschuiven van de bebouwing blijft lichtinval naar de straat onveranderd wanneer extra verdiepingen worden toegevoegd. Vanuit dit oogpunt kunnen we prima hoger bouwen in het historische weefsel van de stad.
Studio Ard Hoksbbergen ontwerpt een nieuwe werkwijze voor architectuur op basis van een lokaal gefabriceerd flexibel houtbouwsysteem. De prefab elementen kunnen in een weekend worden geplaatst door Amsterdamse ambachtslieden en leerlingen. De eerste locatie wordt een houtwerkplaats voor nieuwe invullingen. De transparante architectuur geeft licht, lucht en nieuw leven aan ongebruikte plekken.
Studio Anna Torres + Studio Ventura introduceren een systeem van tijdelijke constructies waarmee in samenspraak met de buurt in urgente behoeften wordt voorzien en langetermijn-invullingen worden getest. Een steigerconstructie met verzachtende materialen biedt lucht en de hangende cocons scheppen ruimte voor nieuw gebruik zoals openbare toiletten, minituinen, tijdelijke kinderopvang, sekswerkruimtes of buurtkeukens.
